Eczanede majistral preparat hazırlamak, mesleğimizin en köklü ve en kıymetli uygulamalarından biri. Ancak yoğun iş temposunda, özellikle de uzun süredir majistral çalışmayan eczanelerde bazı hatalar sıkça tekrarlanıyor. İşte 18 yıllık deneyimimle en sık gördüğüm 7 hata ve basit çözümleri:
1. Geçimsizlik Kontrolü Atlamak
En sık yapılan hata, formülasyona giren bileşenlerin birbiriyle geçimli olup olmadığını kontrol etmemek. Örneğin; salisilik asit ve çinko oksit aynı formülasyonda geçimsizdir. Basit bir geçimsizlik tablosunu tezgâhınızda bulundurmak bu hatayı sıfıra indirir.
2. Stabilite Süresini Hesaba Katmamak
Her majistral preparatın raf ömrü farklıdır. Su bazlı preparatlar genellikle buzdolabında 1-2 hafta dayanırken, alkol bazlılar daha uzun ömürlüdür. Hastaya mutlaka saklama koşulunu ve son kullanma tarihini yazılı olarak verin.
3. Tartım Hassasiyeti
Hassas terazi kullanmamak veya kalibrasyonu ihmal etmek, özellikle düşük dozlu etken maddelerde ciddi dozaj hatalarına yol açar. Terazinizin kalibrasyonunu aylık periyotlarla kontrol edin.
4. Uygun Baz Seçimi Yapmamak
Her etken madde her baz ile uyumlu değildir. Hidrokortizonlu bir krem hazırlarken baz olarak nemlendirici özelliği yüksek bir baz seçmek, etken maddenin penetrasyonunu artıracaktır. Soğuk krem, hidrofilik krem ve lanolinli bazların özelliklerini iyi bilmek gerekir.
5. Karıştırma Tekniğini Yanlış Uygulamak
Toz maddeleri sıvı faza eklerken azar azar ve sürekli karıştırarak eklemek gerekir. Toplu halde eklenen toz, topaklanmaya ve homojen olmayan bir ürüne yol açar.
6. Koruyucu Kullanımını İhmal Etmek
Su içeren formülasyonlarda koruyucu kullanmamak, mikrobiyal kontaminasyona davetiye çıkarır. Özellikle birden fazla kullanımlık preparatlarda koruyucu şarttır.
7. Etiketlemeyi Eksik Yapmak
Hastaya verilen majistral ürünün üzerinde mutlaka içerik, kullanım şekli, saklama koşulu ve son kullanma tarihi yazılı olmalıdır. Bu, hem yasal zorunluluk hem de hasta güvenliği için kritiktir.
Bu yazıdaki görüşler yazarın kendi deneyimine dayanmaktadır. Her formülasyon için güncel farmakope ve geçimsizlik tablolarına başvurunuz.